Човекот што му даде македонски јазик на Шекспир: вечер посветена на Драги Михајловски

Книжевниот клуб УТОПИЈА-Битола, организираше книжевна вечер со наслов „Јазикот што останува“, посветена на животот и делото на Драги Михајловски – писател, преведувач и универзитетски професор кој не е повеќе помеѓу нас, еден од најзначајните автори што го проширија и продлабочија просторот на македонскиот јазик. Настанот беше замислен како разговорна книжевна средба, без комеморативен карактер, со фокус на преводот како авторски и етички чин, на јазичната дисциплина и на трајната вредност на книжевната работа што не се мери со актуелност, туку со влијание.Централна гостинка на вечерта беше Јана Михајловска, ќерка на Драги Михајловски, доктор на филолошки науки и професионалец во областа на библиотекарството и културата, која преку лични и професионални сеќавања го претстави Михајловски и како татко, и како автор со исклучителна работна етика. Во разговорот се вклучија и две битолчанки кои лично го познаваа и соработуваа со него.

Особен акцент на вечерта имаше учеството на проф. Лилјана Спировска, која со години работи на книжевни и културни проекти поврзани со Шекспир. Таа зборуваше за соработката со Михајловски, за неговиот однос кон Шекспир и јазикот, и ја донесе архивската видео-снимка од 1999 година од шекспировска вечер на која присуствувал и самиот Михајловски. Токму Спировска ја донесе и ученичката која настапи со извадок од „As You Like It“, покажувајќи дека добриот превод продолжува да живее и низ новите генерации.
Вечерта заврши со читање на песна посветена на Драги Михајловски од професорот Зоран Анчевски и краток текст од студентка на Филолошкиот факултет – симболичен мост меѓу генерациите.
Кој беше Драги Михајловски?
Драги Михајловски е автор што припаѓа на ретката категорија книжевни фигури кај кои преводот не е придружна дејност, туку рамноправен творечки чин. Неговите преводи не се сведуваа на пренос на значења, туку на создавање ново книжевно ткиво на македонски јазик – прецизно, дисциплинирано и стилски самосвесно.
Особено значајно место во неговиот опус имаат преводите на Вилијам Шекспир, со кои македонскиот јазик беше поставен рамо до рамо со најсложените светски книжевни традиции. Преку неговите преводи, Шекспир не беше „пренесен“, туку природно вграден во македонскиот јазичен и културен контекст. Покрај Шекспир, Михајловски преведе и низа капитални дела од англофонската книжевност, меѓу кои:
•   Џон Милтон – „Загубениот рај“, дело што долго време се сметаше за непреводливо
•   Вилијам Фокнер, со неговата сложена и ритмична проза
•   Ернест Хемингвеј, со минимализам, тишина и поттекст
•   Френсис Скот Фицџералд, со стилска прецизност и иронија
•   Џејмс Џојс (избори), како пример за јазична авангарда
•   Рејмонд Карвер, мајстор на кратката форма и човечката кршливост.
Неговите преводи се сметаат за литературни настани сами по себе, а не за „службени“ верзии на странски текстови.
Како професор, Михајловски беше запаметен по исклучителниот однос кон студентите и кон јазикот – со предавања што често се доживувале како влез во поинаква димензија на учење, каде што книжевноста не била теорија, туку начин на мислење и живеење. Во негова чест, пред неколку години е востановена и наградата „Драги“ за книжевен превод, која го продолжува неговиот став дека преведувањето е најдлабокиот начин на читање. Со оваа средба, Книжевниот клуб УТОПИЈА ја потврди својата мисија како простор за сериозен книжевен дијалог, културна меморија и жив однос кон јазикот – оној што, кога е чесно создаден, навистина останува.
фотографка | Ивона Кочов